سینمابه روایت هیچکاک

چکیده: این کتاب با بخشی به نام مقدمه‌ی مولف آغاز می‌شود.در این قسمت ، تروفو به بررسی ویژگی‌های هیچکاک در فیلمسازی میپردازد . او هیچکاک را یگانه فیلم سازی می خواند که بدون توسل به گفتگوهای اضافی، احساسات نهفته ای چون شک، حسد،هوس و غبطه را می رساند.
سینمابه روایت هیچکاک

خلاصه نویس: معصومه پارسائی اقدم
شناسنامه کتاب
عنوان: سینمابه روایت هیچکاک
عنوان اصلی: HITCHCOCK
نویسنده: فرانسوا تروفو
مترجم: پرویز دوایی
موضوع: ادبیات، سینما، مصاحبه‌هایی باهیچکاک درباره پیدایش و ساخت فیلم و نگارش و کارگردانی سناریوی فیلم

معرفی آلفرد هیچکاک
    

آلفرد هیچکاک درسیزدهم اوت ۱۸۹۹ درلندن دریک خانواده ی کاتولیک به دنیا آمد.
بعدها او تحصیلات خود را در زمینه ی مهندسی ادامه داد. در همین زمان در دانشگاه لندن ازکلاسهای نقاشی هم بهره می برد. وی در سال۱۹۲۰طی فراخوانی که دریک نشریه ی تجاری دیده بود،به یک استودیوی تازه تاسیس امریکایی پیوست و دوسال دراین استودیونوشته های وسط فیلم های هنری رانوشت و طراحی کرد.
بعد از آن موفق به ساخت اولین فیلم خود با نام "شماره سیزده" شد. او پس از به جای گذاشتن حدود ۶۰ اثر ماندگار ازخود، در ۲۹ آوریل ۱۹۸۰ درلوس آنجلس درگذشت.
                        
معرفی فرانسوا تروفو نویسنده کتاب
                         

فرانسوا تروفو فیلمساز، نظریه‌پرداز ومنتقد سینمایی برجسته فرانسوی بود. وی از پیشروان جریان موج نوی فرانسه محسوب می‌شد. اولین اثرسینمایی وی فیلم چهارصد ضربه، در زمره شاهکارهای سینمای دنیا و سه فیلم بلند آغازین موج نو قرارمی‌گیرد. تروفو نویسنده یا همکار نویسنده فیلمنامه تمام فیلمهایی بود که خودش کارگردانی کرد. آثار او ترکیبی ازکمدی، غم، تردید و عشق بود. یکی ازمضامین اصلی فیلم‌های تروفو زندگی خودش بود. از این جهت پاره‌ای از فیلم‌هایش فیلم‌های زندگی‌ نامه‌ای محسوب می‌شوند. چهارصد ضربه نیز یکی از آن فیلم‌هاست و تصویر پاره‌ای از وقایع دوران کودکی فیلمساز است. آثار وی عبارتند از:چهارصد ضربه، به نوازنده پیانو شلیک کن، مخلوطی از خنده و تردید، فارنهایت ۴۵۱. بوسه های دزدیده شده، عروس سیاهپوش، کودک وحشی، شب آمریکایی،ادل هر و آخرین مترو. تروفو در سال 1984 در پاریس درگذشت.
بررسی کلی اثر
سینما به روایت هیچکاک، ترجمه ی مصاحبه ای است که فرانسوا تروفو، منتقد و سینماگر فرانسوی، با آلفرد هیچکاک، فیلم ساز و کارگردان برجسته ی صاحب سبک سینما انجام داده است. این مصاحبه ی ۵۰ ساعته،با نزدیک به ۵۰۰ سئوال به مسائلی از قبیل:شرایطی که پیرامون ایجاد هرفیلم وجود داشته است، تکوین وساختمان سناریوی هر فیلم و مسائل خاص کارگردانی هر فیلم، می‌پردازد، برآورد نتایج تجاری وهنری فیلم از نظر هیچکاک، باتوجه به انتظارات اولیه ای که در مورد آن فیلم به خصوص، داشته است؛ صورت گرفته و در ۱۵ فصل تدوین شده است. علاوه بر موارد ذکر شده که محوریت سوالها را دربرمی‌گیرد، نکات جالب فراوانی در میان نقل تجربه‌های هیچکاک وجود دارد  که مخاطبان این کتاب را به لحاظ آموزشی بهره‌مند می‌سازد.قبل از پرداختن به خلاصه فصلهای کتاب بیان این مطلب ضروری است که مجال این نوشته در این حد اجازه می‌دهد نا از میان حجم بالای نکات مهمی که در فصلهای مختلف در میان صحبتهای هیچکاک و تروفو وجود دارد به بیان نکاتی گزیده از هر فصل اشاره کنیم .ان شالله دوستان با مطالعه کتاب بهره کامل را از نکات آموزشی آن ببرند.
مقدمه
این کتاب با بخشی به نام مقدمه‌ی مولف آغاز می‌شود.در این قسمت ، تروفو به بررسی ویژگی‌های هیچکاک در فیلمسازی میپردازد . او هیچکاک را یگانه فیلم سازی می خواند که بدون توسل به گفتگوهای اضافی، احساسات نهفته ای چون شک، حسد،هوس و غبطه را می رساند.
یکی از نکاتی که از گفتگوها برداشت می‌شود، کشفِ وجود پرسونا در فیلمهای هیچکاک است. شخصیت "مرد بی گناهی" که مورد اتهام قرار میگیرد. هیچکاک دراین باره می گوید: " به نظرمن تماشاگر دربرابر مرد بی گناه مورد اتهام، بیشتراحساس خطر می کند. برای تماشاگر شناخت و ایجاد ارتباط با آدم بی گناه آسانتر است تا مردگناه کاری که درحال فرار است. من همیشه تماشاگر را به حساب می آورم".

فصل اول
تروفو پس از مقدمه در فصل اول گفتگوی خود را با ماجرایی از کودکی هیچکاک آغاز می‌کند.ماجرایی از بازداشت هیچکاک در کلانتری در دوران کودکی.در این فصل هیچکاک با بیان خاطرات و تجربیاتش از دوران تحصیل و کار و مراحلی سخن می‌گوید که منجر به ورودش به سینما می‌شود.در این فصل او تجربه ساخت اولین فیلمش را بازگو می‌کند که به اعتقاد تروفو این تجربه به اندازه فیلمهای او دراماتیک است.
فصل دوم
در فصل دوم پرسش تروفو گفتگو را به سمت فیلمی می‌برد که به اعتقاد هیچکاک اولین فیلم هیچکاکی واقعی او است.فیلمی به نام «مستاجر».هیچکاک سناریوی این فیلم را از نمایشنامه ای به نام« او کیست » اقتباس کرده که خود نمایشنامه از رمانی به نام «مستاجر» نوشته شده است.در انتهای این فصل مرور تجربه های هیچکاک در ساخت فیلمهای صامت با مرور دو فیلم «شامپانی»و «جزیره مان» به پایان می‌رسد. هیچکاک خود دراین زمینه می گوید:" فیلم صامت ناب ترین شکل سینما بود، نقصش فقدان صدای آدم و سروصدای صحنه بود. اما این ایراد مختصر، تغییرات عمده ای را که با ظهور صدا درسینما رخ داد؛ توجیه نمی کرد. در بسیاری ازفیلم هایی که امروزه ساخته می شود؛ نشانه ی بسیار ناچیزی از سینما دیده می شود. خیلی ازفیلم ها آن چیزی هستند که من، اسم شان را تصویر آدم های متکلم گذاشته ام".
تروفو خود دراین زمینه معتقد است: " اگر سینمابه تقدیر و تصادف! ناگهان ازصدا محروم شود و باردیگر به دوره ی صامت باز گردد، بسیاری ازکارگردانان امروزی باید برای خود مشاغل دیگری پیدا کنند."از نظر او هیچکاک کامل ترین فیلم ساز محسوب می شود.
فصل سوم
تروفو در شروع فصل سوم به اولین فیلمِ ناطق هیچکاک به نام «حق السکوت» می‌پردازد.در این فصل هنگام بررسی فیلم «پنجره رو به حیاط »هیچکاک به مساله دلهره و غافلگیری و تفاوت آنها میپردازد.

فصل چهارم
فصل چهارم با بررسی فیلم «مردی که زیاد می‌دانست» آغاز می‌شود.فیلمی که به گفته هیچکاک انتهای آن بر اساس یک ماجرای واقعی شکل گرفته است.در این تبادل تجربه، هیچکاک از دردسرهای مجمع سانسور می‌گوید. همچنین از نکات جذابی که در مطالعه این فصل با آن مواجه می‌شویم تفاوت خلق فیلم داستانی و فیلم مستند از دیدگاه هیچکاک است.هیچکاک معتقد است ساختن فیلم در وهله اول یعنی گفتن یک قصه.

فصل پنجم
فصل پنجم با بررسی فیلم «مأمور مخفی» که اثری اقتباسی است آغاز می‌شود.نکته جالبی که هیچکاک درباره این فیلم می‌گوید درباره هدف و مساله شخصیت اصلی است که آن را عامل توفیق نیافتن فیلم می‌داند. هیچکاک معتقد است مخاطب باهدف منفی قهرمان همذات پنداری نمی‌کند و از آنجا که هدف شخصیت در این فیلم منفی است ، فیلم راکد میماند و پیش نمیرود.او علت دیگر ناکامی فیلم را در بکارگیری فراوان از عامل تصادف و تقدیر در فیلم می داند.خواندن این فصل مخاطب را با نکات فراوانی در مسیر خلق یک درام خوب آشنا می کند.
فصل ششم
فصل ششم با شکل گیری پروسه ساخت فیلم «ربه کا» آغاز می‌شود و مانند فصلهای گذشته نکات جالبی دارد.از جمله نکاتی که در کتابهای دیگر به آن پرداخته نشده،تببین مفهومی به نام مک گافین است. مفهومی که در بسیاری از گفتگوهای سینمایی در تبیین و توضیح فیلمها به کار گرفته می‌شود.در این فصل هیچکاک به تبیین این مفهوم می‌پردازد.به گفته هیچکاک مک گافین عبارت است از حقه یا فوت و فن یا اسنادی که جاسوسها دنبالش هستند.برای فهم بهتر این مطلب توضیحات هیچکاک را در این فصل بخوانید.
فصل هفتم
فصل هفتم با گفتگو درباره فیلم «خرابکار »آغاز می‌شود.به گفته هیچکاک مطلبی که در این فیلم برایش مساله بوده پیداکردن هنرپیشه ای است، با تشخص و وزین برای ایفای نقش اصلی.او معتقد است هرگاه نقش قهرمان فیلم را ستاره ای سرشناس و محبوب بازی نکند به فیلم لطمه میخورد.و مخاطب کمتر احساس مشارکت میکند.او ضمن توضیح تجربیاتی که در این فیلم از سر گذرانده نکات جالبی را بازگو میکند که هر کدام درسی در حیطه سینما برای علاقمندان این هنر است.
فصل هشتم
در فصل هشتم ،گفتگو با نکاتی درباره فیلم «طلسم شده» آغاز می‌شود.او در ادامه درباره فیلم کتاب خانه دکتر ادواردز نکاتی را مطرح میکند که تجربه های جالبی در زمینه خلق آثاری در ژانر فیلمهای روانکاوانه است.هیچکاک میگوید قصد داشتم در این فیلم روش قراردادی نشان دادن صحنه های رویا را که از ورای یک پرده محو و مه گرفته شده است را کنار بگذارم.او برای خلق چنین ایده ای راهکارهایی را تجربه کرده که در این فصل با مخاطبینش به اشتراک می‌گذارد.
فصل نهم
این فصل با گفتگو در باره فیلم طناب از آثار بسیار معروف هیچکاک آغاز می‌شود.این فیلم اولین فیلم رنگی هیچکاک است.او درباره فیلم طناب می‌گوید "من ساختن فیلم طناب را به صورت یک جور کارنمایشی سخت قبول دارم.این تنها نحوی است که می‌توانم توضیحش بدهم".او نکات جذابی در باره تکنیک سکانس پلان ،نحوه فیلمبرداری،نورپردازی، طراحی میزانسن و .... در این فیلم مطرح میکند.نکاتی که هر کدام تجربه ای گرانقدر در زمینه هنر ساخت فیلم است.
فصل دهم
در این فصل گفتگوی تروفو و هیچکاک به دوره کاری او در سال 1950 می‌رسد.دوره‌ای که هیچکاک به لحاظ حرفه‌ای شرایط مساعدی ندارد.هیچکاک مطرح میکند که در این دوره قاعده قدیمی فرار به سوی پناهگاه را بکار بردم.برای درک بهتر این قاعده و تجربه هیچکاک در آن شرایط مطالعه این فصل را از دست ندهید.

فصل یازدهم
در این فصل گفتگو در باره فیلم «حرف م را به نشانه مرگ بگیر» آغاز می‌شود.فیلمی که مشخصه آن این است که به صورت سه بعدی فیلمبرداری شده است و برای تماشای آن باید ازعینکهای مخصوص پولاروید استفاده میشده.در این فصل تروفو و هیچکاک وارد بحثی می‌شوند که به صورت مفصل به اقتباس فیلمها از روی نمایشنامه ها می‌پردازد.
فصل دوازدهم
فصل دوازدهم گفتگو به« فیلم مرد عوضی» می‌رسد.مرد عوضی فیلمی است که روایتی بسیار امین از یک ماجرای خبری واقعی است.هیچکاک داستان سناریوی این فیلم را براساس قضیه ای بنا میکند که در مجله لایف خوانده است.داستان این ماجرای واقعی نزدیک به چیزی است که تبدیل به پرسونای سینمای هیچکاک شده است.مردی بی گناه که متهم می‌شود.هیچکاک بیان می‌کند در جریان فیلمبرداری این فیلم خیلی چیزها یاد گرفته است.از جمله اینکه به خاطر حفظ اصالت، همه چیز را به دقت بازسازی کرده و افرادی را که واقعا در اصل قضیه شرکت داشته اند به کار گرفته است.او معتقد است این نمونه فیلم، نمونه ای است از فیلمی که آدم در آن همه چیز را مطابق با اصل و واقعیت بازسازی شده یاد می‌گیرد.
فصل سیزدهم
فصل سیزدهم با مطلبی درباره خواب دیدن و الهام گرفتن هنرمند در خواب آغاز می‌شود و بحث به سمت منطق رویا گونه فیلمهای هیچکاک می‌رود.بحثهای هیچکاک در این فصل با موضوع میزان سن دادن صحیح توسط کارگردان و نقش تصویر برداری صحیح در ایجاد فضای فیلم تکمیل می‌شود.
فصل چهاردهم
در آغاز فصل چهاردهم هیچکاک درباره فیلم پرندگان نکته ای را مطرح میکند." لطف اصلی داستان برای من این بود که با پرنده‌های عادی روزمره سر و کار داشتم."تروفو در تکمیل این جمله می‌گوید:این شیوه در واقع هیچکاک را به سمت قاعده قدیمی خود میبرد، از جزئی ترین به سراغ بزرگترین رفتن، چه از نظر معنوی و چه به مفهوم تجسمی.
فصل پانزدهم
فصل پانزدهم که فصل پایانی گفتگوی هیچکاک با تروفو است با گفتگو در باره فیلم مارنی آغاز می‌شود و نکته جالبی را مطرح می‌کند که شاید دغدغه اغلب فیلمسازان است.پرداخت ایده  به صورتی که ممکن است با این واکنش مخاطب مواجه شود«اوه ،نه ، این درست نیست،من باور نمیکنم».اگر شما نیز از آن دست هنرمندانی هستید که اغلب با این بازخورد مواجه می‌شوید حتما این فصل را بخوانید.
گفتگوی هیچکاک با تروفو به پایان می‌رسد و پس از گفتگو،شرح مختصری از فیلمهای هیچکاک آمده و در انتهای کتاب نیز شناسنامه فیلمهای هیچکاک معرفی شده است.همانطور که در ابتدای خلاصه فصلها گفتیم آنچه در این قسمت آمد، تنها در حد طرح یک نکته از نکات فراوانی بود که در فصلهای مختلف این گفتگو وجود داشت.امید است دوستان فرهیخته با مطالعه کامل متن این کتاب حظ کامل را از تجربه های گرانقدر این هنرمند بزرگ ببرند.

 

 

افزودن دیدگاه جدید